Kış Lastiği Zorunlu Olsun Mu?

En zorlu kış şartlarının yaşandığı 2026’nın ilk günlerinde ülkemiz yolları yine yolda kalan araçlarla doldu. Karlı yollarda kontrolleri yapan polis ve jandarma ekipleri kış lastiksiz araçları özellikle yüksek dağ yollarına bırakmıyor. Ancak tüm yolları tutmaları mümkün olmadığı için yaz lastiği ile yola çıkanların yaptığı kazalar veya yolda kalıp tıkadıkları yollar hem şehir içi hem de şehirler arası trafiği felç etmeye devam ediyor.

Türkiye yollarında ticari kullanımda olan araçların 1 Aralık-1 Nisan tarihleri arasında kış lastiği takmaları zorunlu. Dolayısıyla şu an itibarı ile ticari hiçbir aracın yaz lastikleri ile yolda olmaması gerekiyor. Hususi kullanımda böyle bir zorunluluk olmasa da yoğun kar yağışı ve olağanüstü hava koşullarında, ilgili valilikler geçici olarak belli noktalarda zorunluluk getirebiliyor.

AB ile uyum çalışmalarını sürdüren ve oradaki mevzuatı takip eden ülkemizde uzun yıllardır yol ve sürüş güvenliğinin artırılması, araçların yol tutuş kabiliyetlerine ve yakıt verimliliğine katkı açısından hususi / özel (bireysel kullanım) araçların da aynı periyotta kış lastiğini zorunlu takmaları çağrısı yapılıyor. AB ülkelerinin büyük kısmı bizden daha soğuk kış şartlarına sahip olsa da Akdeniz kuşağındaki AB ülkeleri ile benzer iklim koşullarına sahip bulunuyoruz. Fransa, İtalya ve Yunanistan’da kış şartları bize göre biraz daha yumuşak olsa da İspanya’daki kış şartları bizimle benzer coğrafi yapıya sahip olması nedeniyle örnek alınabilir. Bu nedenle bu ülkeler öncelikli olarak kuralları inceledik.

İtalya’dan başlayalım. İtalya'da ülke genelinde geçerli, tek tip bir kış lastiği zorunluluğu bulunmuyor. Bunun yerine, belirli bir zaman dilimi için (15 Kasım- 15 Nisan arası) belli bölgelerde trafik işaretleriyle kış lastiği kullanılması veya araçta kar zinciri bulundurulması şartı getirilebiliyor. İtalya Altyapı ve Ulaştırma Bakanlığı, 2014 tarihinde yayınladığı genelgesinde, kış lastiklerinin "mevsimsel kullanım" döneminin 15 Kasım- 15 Nisan olduğunu ve bu dönemde kış lastiği (M+S) takma veya araçta kar zinciri bulundurma zorunluluğunun geçerli olabileceğini açıklamıştır.

Bununla beraber Aosta Vadisi, Güney Tirol'deki Brenner Otoyolu gibi seçili bazı yollar için kış lastiği ve zincir kullanımına ilişkin kurallar var. Zorunluluk, genellikle yerel trafik işaretleriyle belirlenir ve standart dönem 15 Kasım- 15 Nisan'dır. Yazın kış lastiği kullanımı, yalnızca belirli hız endeksi koşuluyla mümkündür ve bu kural sıkı denetlenmektedir.

Komşumuz Yunanistan'da kış lastiği zorunluluğu genel olarak bulunmuyor. Ancak, 2022 tarihli bir kararnameye göre, ilgili makamlar gerekirse Ekim ayından Nisan ayına kadar araçların çekiş donanımına sahip olmasını isteyebilir. Bu donanımlar kış veya dört mevsim lastikleri, kar zincirleri veya kar çorapları olabilir.

İspanya’ya geldiğimizde ise genel olarak kış lastiklerinin ancak ticari araçlarda zorunlu tutulduğunu, özellerde ise zorunlu olmadığını görüyoruz. Ancak, trafik işaretleri veya resmi düzenlemeler (örneğin, dağlık bölgeler için) kış lastikleri veya kar zincirleri gerektirebiliyor. Güney kısmı Akdeniz kuşağında bulunan Fransa’da ise belli trafik işaretiyle belirtilen bölgelerde, 1 Kasım ile 31 Mart tarihleri ​​arasında kış ekipmanı kullanımı zorunlu bulunuyor.

Görüldüğü gibi bizimle aynı kuşakta bulunan AB ülkelerinde de kış lastiği özel araçlara zorunlu değil, belli şartlar ve trafik işaretleriyle sürücünün uyarıldığı bölgelerde kış lastiği kullanılmasının istenmesi ortak nokta olarak görünüyor.Bu açıdan ülkemizdeki regülasyonlarla AB arasında büyük bir fark bulunmuyor.

Öte yandan daha kuzeydeki bazı AB ülkeleri kış lastiğini zorunlu tutuyor. Bu ülkeler, Bulgaristan, Hırvatistan, Letonya, Litvanya, Estonya (Baltık ülkeleri), Danimarka, İsveç ve Slovenya olarak listelenmiş. Avusturya, Çek Cumhuriyeti, Finlandiya, Almanya, İzlanda, Lüksemburg, Norveç, Romanya ve Slovakya’da ise kışa girildiğinde değil, eğer hava şartları gerektiriyorsa kış lastiği kullanmak gerekiyor. Belçika, İrlanda, Macaristan, Malta, Kıbrıs Rum Kesimi, Hollanda, Polonya ve Portekiz’de ise hiçbir zorunluluk bulunmuyor.

Birbirinden çok farklı coğrafyalarda zorunluluk bulunurken (Hırvatistan-İsveç), farklı iklim koşullarında aynı rejimin uygulanması (Portekiz-Polonya) ilginç bir manzara ortaya çıkarıyor. Finlandiya ve Norveç’in rejiminin İsvaç’ten farklı olması da dikkat çekiyor.   AB ülkelerinin genelde kış lastiği konusunu özgür iradeye bırakarak trafik bilinci ile konuyu çözmek istediği sonucunu çıkarabiliriz.

Ülkemizde kendisi kış lastiği takarak gerekli önlemleri aldığı halde yola çıkan birçok sürücü, kış lastiği takmayanların yolaçtığı kazalar veya tıkadığı yollar nedeniyle büyük mağduriyet yaşıyor. Bu nedenle “özel araçlara bu zorunluluk niye gelmiyor?” sorusunun sıklıkla dile getirilmesi çok doğal.

Ancak kış lastiği alınmaması mutlaka bilinçsizlikten kaynaklanmıyor. Kış lastiği kışlık ortalama sıcaklık 7ºC altına düşmeyen birçok bölge için hiç gerekli olmayabiliyor. Ancak asıl sebebin, aslında bu lastikler yıllar önce ilk çıktığında kar lastiği olarak tanımlanması sonucu, kışın kar yağmazsa yaz lastiği kullanımının rahatlıkla devam etmesini doğurdu. Bu anlayış değişmediği müddetçe, kar yağışının birçok ilimizde bilhassa İstanbul’da birkaç gün sürmesi nedeniyle bu bilincin yerleşmesinin zaman alacağı anlaşılıyor. Bu konuda otomobil markalarına, lastik üreticilerine, sigorta kuruluşlarına ve trafik denetleme ekiplerine büyük görevler düşüyor.